Madonna z Dzieciątkiem
Podole, ok. 1460

Muzeum posiada obraz, który otwiera cykl przedstawień ikonograficznych mocno rozpowszechnionych w dawnej diecezji krakowskiej na przestrzeni drugiej połowy XV wieku, a chodzi o wizerunek w typie tzw. Matki Boskiej Piekarskiej, inaczej określany jako małopolski typ Hodegetrii, reprezentowany przez obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem z Podola. Zgodnie z powszechną opinią Hodegetrie małopolskie nawiązują do zaginionego bizantyjskiego obrazu, znanego najprawdopodobniej także w Czechach.
Obraz ten spełnia wszystkie tradycyjne cechy występujące w obrębie interesującego nas typu ikonograficznego. Matka Boska ukazana jest frontalnie, w półpostaci, na lewej ręce trzyma Dzieciątko. Jej prawa dłoń ułożona jest poziomo, wyprostowana, lewa natomiast podtrzymuje nogi Chrystusa. Ciemnobłękitny płaszcz, zdobiony sześcioramiennymi złotymi gwiazdami, okrywa lekko pochyloną głowę Maryi; spięty pod szyją ozdobną broszą, opada łagodnymi łukami. Chrystus w pozycji siedzącej, w brunatnej tunice, zwraca głowę ku Matce; prawą rękę unosi w geście błogosławieństwa, w lewej trzyma wspartą na kolanie księgę Ewangeliarza. Tło zrywa z tradycyjnymi formami delikatnych rozetek i lilijek, a tworzy esowatą wić liścia akantu z kwiatem. Do klasycznych motywów typu małopolskich Hodegetrii należą również m.in. zaokrąglony zarys głowy Matki Boskiej; wskazująca na Chrystusa sztywno wyprostowana prawa dłoń Maryi z odstawionym kciukiem; układ opuszczonej ku dołowi lewej dłoni z palcem serdecznym lekko zagiętym i przysłoniętym częściowo przez palec duży; odwrócona prawa stopa Dzieciątka. W modelunku tuniki pojawiają się zapowiedzi stylu kątowego – oznaka wyzwolenia się malarstwa małopolskiego z panującej do połowy stulecia konwencji miękkiego układu draperii.

The God’s Mother with The Child
Podole, circa 1460

The museum has a painting that opens a series of iconographic representations widespread in the former Krakow diocese in the second half of the fifteenth century, and it is an image in the type of the so-called Matka Boska Piekarska (Our Lady of Piekary), otherwise known as the Lesser Poland type of Hodegetria, represented by the image of the Mother of God with the Child from Podole. According to a common opinion, the Hodegetries in Lesser Poland refer to a lost Byzantine painting, probably also known in the Czech Republic.
This picture meets all the traditional features of the iconographic type we are interested in. The Mother of God is shown frontally, in a half-figure, holding the Child on her left hand. Her right hand is horizontal and straight, while her left hand supports Christ’s legs. A dark blue coat, decorated with six-pointed golden stars, covers Mary’s slightly bowed head; pinned under the neck with a decorative brooch, it descends in gentle arches. Christ in a sitting position, in a brown tunic, turns his head towards the Mother; he raises his right hand in a gesture of blessing, and in his left hand he holds the book of the Gospel on his knee. The background breaks with the traditional forms of delicate rosettes and lilies, and creates a s-shaped flagellum of an acanthus leaf with a flower. The classic motives of the Hodegetria type from Lesser Poland also include, among others the rounded outline of the head of the Mother of God; Mary’s right hand pointing stiffly at Christ with her thumb extended; the system of the left hand lowered downwards with the ring finger slightly bent and partially covered by the big finger; the inverted right foot of the Child. In the modeling of the tunic there are announcements of the angular style – a sign of the liberation of Malopolska painting from the convention of soft drapery that prevailed until the middle of the century.