Innym cennym zabytkiem są dwa skrzydła tryptyku z Nowego Sącza, poświęcone św. Wojciechowi
i św. Jerzemu, a datowane na lata około 1430-1440. W tych dziełach spotkamy się z początkami pejzażu, który dyskretnie zaczyna pojawiać się w malarstwie polskim. Chociaż na skrzydłach sądeckich, we wszystkich kwaterach, widoczne jest złote niebo, to zieleni jest coraz więcej.
Another valuable monument for science are the two wings of the Nowy Sącz triptych, dedicated
to St. Wojciech and St. George, and dated around 1430-1440. In these works we meet the beginnings of a landscape that discreetly begins to appear in Polish painting. Although the golden sky is visible on the wings of Nowy Sącz in all quarters, there is more and more green.
Męczeństwo Św. Wojciecha,
Nowy Sącz, ok. 1430-40r., skrzydło tryptyku
Pierwsza kwatera przedstawia scene przybycia św. Wojciecha do pogańskich Prus. Wydarzenie to rozgrywa się tuż przy brzegu rzeki, z czółnem na wodzie i na tle gęstwiny drzew, gdzie św. Wojciech zostaje napadnięty przez zapalczywego tubylca, który uderza wysiadającego z łodzi biskupa wiosłem „między łopatki”. Malarska wersja napadu zgodna jest z wersją literacką Żywota św. Wojciecha, rozpoczynającej się od słów „Tempore illo”. Kolejna kwatera obrazuje zabójstwo Świętego i zdaje się opierać na tekście Sancti Adalberti vita priori. Według zamieszczonego tam opisu, pierwszą ranę miał zadać pogański kapłan Sicco. Zapewne on właśnie w tej scenie pierwszy kieruje włócznię w serce św. Wojciecha. Obok Świętego stoi w biskupiej infule brat Gaudenty i Benedykt. Obydwaj towarzysze Wojciecha występują również w scenie poprzedniej. Dolna kwatera tegoż skrzydła przedstawia znów unikalną w naszym malarstwie tablicowym scenę Zjazdu Gnieźnieńskiego w roku 1000 przy grobie św. Wojciecha oraz koronację Bolesława Chrobrego. Zilustrowane dwa wydarzenia, oddzielone od siebie ćwierćwieczem, znajdują literacką paralelę w XIII wiecznych Miracula sancti Adalberti. W koronacji Chrobrego rozpoznać można Gaudentego, konsekrowanego na arcybiskupa gnieźnieńskiego w 999 roku, któremu towarzyszą przybyli z cesarzem dostojnicy Kurii papieskiej. Skrzydło to, po romańskich Drzwiach Gnieźnieńskich z około 1170 roku, jest drugim chronologicznie przykładem ikonografii św. Wojciecha.
Martyrdom of St Adalbert
Nowy Sącz, the wing of the triptych
Circa 1430-40
The first quarter is the scene of the arrival of St. Adalbert to pagan Prussia. This event takes place right on the riverside, with the canoe in the water and against the background of a thicket of trees, where St. Adalbert is attacked by an enthusiastic native who strikes the bishop getting out of the boat with an oar “between the shoulder blades”. The painterly version of the attack is consistent with the literary version of the Żywot św. Wojciecha (Life of St. Adalbert), beginning with the words „Tempore illo„. The next section depicts the murder of the Saint and seems to be based on the text of Sancti Adalberti vita priori. According to the description provided there, the first wound was to be inflicted by a pagan priest Sicco. It is probably he in this scene that he is the first to point his spear at the heart of St. Adalbert. Brother Gaudentius and Benedict are standing next to the Saint in the episcopal mitre. Both of Adalbert’s companions also appear in the previous scene. The lower section of the same wing shows the scene of the Congress of Gniezno in 1000, unique in our panel painting, at the tomb of St. Adalbert and the coronation of Bolesław the Brave. The two illustrated events, separated by a quarter of a century, find a literary parallel in the 13th-century Miracula sancti Adalberti. In the coronation of Bolesław the Brave, we can recognize Gaudentius, consecrated archbishop of Gniezno in 999, accompanied by dignitaries of the papal Curia who came with the emperor. This wing, after the Romanesque Gniezno Door from around 1170, is the second chronological example of the iconography of St. Adalbert.
Męczeństwo Św. Jerzego
Nowy Sącz, ok. 1430-40r., skrzydło tryptyku
Drugie skrzydło również składa się z trzech scen, które ilustrują wybrane epizody z życia św. Jerzego, opisane w legendzie o tym Świętym pióra Jakuba z Voragine. Cykl otwiera szeroko rozpowszechniona i reprezentatywna dla ikonografii św. Jerzego scena walki ze smokiem. Druga kwatera przedstawia męczeństwo św. Jerzego. Przenosi nas ona do czasów, kiedy Święty porzucił zawód żołnierza i zaczął głosić naukę Chrystusa w prowincji rządzonej przez Dacjana, a ten kazał go „rozdzierać hakami, boki przypiekać pochodniami, a w rany ucierać solą”. W scenie trzeciej, przedstawiającej ścięcie św. Jerzego, spotykamy przyglądającego się egzekucji, wspartego na lasce Dacjana. Na rewersach omawianych skrzydeł mamy postacie Chrystusa Boleściwego i Matki Boskiej Bolesnej.
Martyrdom of St George
Nowy Sącz, the wing of the triptych, circa 1430-40
The second wing also consists of three scenes that illustrate selected episodes from the life of St. George, described in the legend of this Saint by Jakub de Voragine. The cycle opens with the widespread and representative of the iconography of St. George, the scene of the fight with the dragon. The second section presents the martyrdom of St. George. It takes us to the times when the Saint gave up the profession of a soldier and began to preach the teaching of Christ in the province ruled by Dacian, who bid to „tear him with hooks, burn his sides with torches, and rub his wounds with salt.” In the third scene, depicting the beheading of St. George, we meet Dacian, who is leaning on a cane and watching the execution. On the reverse of the discussed wings we have the figures of the Sorrowful Christ and Our Lady of Sorrows.